Trong bối cảnh dịch COVID-19 vẫn còn diễn biến phức tạp, tuy nhiên bức tranh kinh tế - xã hội Việt Nam 9 tháng năm 2021 vẫn  duy trì được mức tăng trưởng dương và đạt được một số kết quả tích cực trên các lĩnh vực.

         Kinh tế vĩ mô ổn định, nền kinh tế duy trì được mức tăng trưởng dương 1,42% tuy không phải là mức tăng trưởng cao nhưng an sinh xã hội được bảo đảm. Lạm phát được kiểm soát ở mức thấp, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 9 tháng tăng 1,82% so với cùng kỳ năm trước, mức tăng thấp nhất kể từ năm 2016. Thị trường tiền tệ, tín dụng tương đối ổn định, các cân đối lớn của nền kinh tế tiếp tục được bảo đảm. Hoạt động sản xuất, kinh doanh vẫn được duy trì trong bối cảnh chịu tác động mạnh từ dịch bệnh, an ninh lương thực được bảo đảm. Dịch vụ công nghệ, dịch vụ trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, thương mại điện tử có bước phát triển tích cực. Hoạt động chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin, nhất là trong phòng, chống, kiểm soát dịch bệnh được đẩy mạnh. Hợp tác quốc tế trong tiếp cận vắc-xin và thúc đẩy chuyển giao công nghệ vắc-xin COVID-19 được tăng cường.

Ảnh: Tốc độ tăng/giảm GDP quý III so cùng kỳ năm trước giai đoạn 2017 - 2021

(Nguồn: Tổng cục Thống kê)

         Dịch COVID-19 ảnh hưởng nghiêm trọng tới mọi lĩnh vực của nền kinh tế, nhiều địa phương kinh tế trọng điểm phải thực hiện giãn cách xã hội kéo dài để phòng, chống dịch bệnh đã ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng của năm 2021. Tổng sản phẩm trong nước (GDP) quý III/2021 ước tính giảm 6,17% so với cùng kỳ năm trước, là mức giảm sâu nhất trong lịch sử tăng trưởng kinh tế của Việt Nam kể từ khi số liệu GDP được công bố; trong đó, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 1,04%; khu vực công nghiệp và xây dựng giảm 5,02%; khu vực dịch vụ giảm 9,28%. Tính chung 9 tháng năm 2021, GDP chỉ tăng 1,42%, là mức tăng thấp nhất kể từ trước đến nay; trong mức tăng chung của toàn nền kinh tế, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 2,74%, đóng góp 23,52%; khu vực công nghiệp và xây dựng tăng 3,57%, đóng góp 98,53%; khu vực dịch vụ giảm 0,69%, làm giảm 22,05%.

         Về cơ cấu nền kinh tế 9 tháng năm 2021, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản chiếm tỷ trọng 12,79%; khu vực công nghiệp và xây dựng chiếm 38,03%; khu vực dịch vụ chiếm 40,19%; thuế sản phẩm trừ trợ cấp sản phẩm chiếm 8,99%.

         Hoạt động sản xuất, kinh doanh vẫn được duy trì trong bối cảnh chịu tác động mạnh từ dịch bệnh. Sản xuất nông nghiệp cơ bản ổn định; an ninh lương thực, thực phẩm được bảo đảm đầy đủ, kịp thời để hỗ trợ người dân, nhất là tại các khu vực cách ly, địa bàn thực hiện giãn cách xã hội kéo dài. Tuy nhiên, khu vực công nghiệp - xây dựng quý III giảm sâu nhất từ trước đến nay; trong đó sản xuất công nghiệp tại các địa phương khu vực phía Nam giảm mạnh, tốc độ phục hồi của các trung tâm sản xuất công nghiệp phía Bắc còn chậm. Giá trị tăng thêm ngành công nghiệp quý III/2021 giảm 3,5% so với cùng kỳ năm trước, là mức giảm sâu nhất từ trước đến nay. Tính chung 9 tháng năm 2021, giá trị tăng thêm ngành công nghiệp tăng 4,45% so với cùng kỳ năm trước.

         Hàng không, du lịch, dịch vụ lưu trú và ăn uống tiếp tục là các ngành chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi dịch bệnh. Tình hình hoạt động của doanh nghiệp gặp nhiều  khó  khăn. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng trong tháng ước tính đạt 308,8 nghìn tỷ đồng, tăng 6,5% so với tháng trước và giảm 28,4% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung 9 tháng đầu năm 2021, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt 3.367,7 nghìn tỷ đồng, giảm 7,1% so với cùng kỳ năm trước.

         Về tình hình kinh tế vĩ mô, nhìn chung ổn định, lạm phát được kiểm soát, các cân đối lớn của nền kinh tế tiếp tục được bảo đảm. Thu ngân sách nhà nước đạt kết quả tích cực, chi ngân sách đáp ứng kịp thời các nhiệm vụ; ưu tiên bố trí kinh phí cho công tác phòng, chống dịch COVID-19  và hỗ trợ người dân trong khi vẫn thực hiện chính sách miễn, giảm, giãn thuế, phí, hỗ trợ doanh nghiệp và người dân. Tiến độ giải ngân kế hoạch đầu tư công còn chậm so với yêu cầu, nhất là vốn nước ngoài.

         Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 9/2021 giảm 0,62% so với tháng trước, tăng 1,88% so với tháng 12/2020 và tăng 2,06% so với cùng kỳ năm 2020; có 5 nhóm hàng hóa và dịch vụ có chỉ số giá giảm và 6 nhóm có chỉ số giá tăng.

         Trong bối cảnh kinh tế trong nước gặp nhiều khó khăn do diễn biến phức tạp của dịch COVID-19, tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, thận trọng, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa và các chính sách khác nhằm kiểm soát lạm phát theo mục tiêu, duy trì ổn định thị trường tiền tệ và ngoại hối, hỗ trợ ổn định kinh tế vĩ mô, góp phần phục hồi tăng trưởng kinh tế. Điều hành tín dụng an toàn, hiệu quả, tập trung vào các lĩnh vực sản xuất, lĩnh vực ưu tiên theo chủ trương của Chính phủ. Thị trường tiền tệ, tín dụng tương đối ổn định. Tỷ giá liên ngân hàng diễn biến linh hoạt; thanh khoản thị trường thông suốt, các nhu cầu ngoại tệ hợp pháp được đáp ứng đầy đủ, kịp thời.

         Đến ngày 23/9/2021, huy động vốn tăng 4,61%, tín dụng đối với nền kinh tế tăng 7,39%. Tổng thu cân đối ngân sách nhà nước 9 tháng đầu năm 2021 ước đạt 1.077,4 nghìn tỷ đồng,  bằng 80,2%  dự toán, tăng 9,2% so với cùng kỳ năm 2020; Tổng chi cân đối ngân sách nhà nước 9 tháng ước đạt 1.030,5 nghìn tỷ đồng, bằng 61,1% dự toán.

         Dự kiến giải ngân vốn đầu tư nguồn ngân sách nhà nước đến 30/9/2021 là 218.550,92 tỷ đồng, đạt 47,38% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao (cùng kỳ năm 2020 đạt 56,33%)

         Vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội theo giá hiện hành đạt 1.868,5 nghìn tỷ đồng, chỉ tăng 0,4% so với cùng kỳ năm trước.

         Về vốn đầu tư nước ngoài: Đại dịch COVID-19 vẫn diễn biến phức tạp tiếp tục có tác động không nhỏ tới hoạt động sản xuất kinh doanh của nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp khu vực phía Nam. Vốn đầu tư thực hiện của các dự án đầu tư nước ngoài trong 9 tháng đầu năm giảm; vốn đầu tư đăng ký mới và vốn đầu tư điều chỉnh tiếp tục duy trì tăng và đạt mức tăng mạnh hơn so với 8 tháng đầu năm, tính đến ngày 20/9/2021, tổng vốn đầu tư đăng ký có yếu tố nước ngoài (bao gồm FDI) ước đạt 22,15 tỷ USD, tăng 4,4% so với cùng kỳ năm 2020

         Dịch COVID-19 bước đầu được kiểm soát, nhiều địa phương đang dần nới lỏng các biện pháp giãn cách nên hoạt động xuất nhập khẩu trong tháng tăng nhẹ so với tháng trước. Tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa tháng 9/2021 ước tính đạt 53,5 tỷ USD, tăng 4,2% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung 9 tháng năm nay, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa vẫn duy trì tốc độ tăng cao, đạt 483,17 tỷ USD, tăng 24,4% so với cùng kỳ năm trước.

         Sự bùng phát mạnh của làn sóng COVID-19 lần thứ tư cùng với các đợt phong tỏa nghiêm ngặt, giãn cách kéo dài liên tiếp và không có lộ trình cụ thể cho doanh nghiệp mở cửa trở lại (đặc biệt là Quý III/2021) khiến hoạt động sản xuất kinh doanh trong nhiều lĩnh vực bị ảnh hưởng nặng nề. Nhiều nhà máy sản xuất, đặc biệt là ở khu vực phía Nam phải tạm ngừng hoạt động trong thời gian phong tỏa; doanh nghiệp không tiếp cận được khách hàng, hoạt động vận tải hàng hóa và chuỗi cung ứng cho sản xuất bị gián đoạn, đứt gãy, doanh thu giảm mạnh hoặc thậm chí không có doanh thu, các nguồn lực dự trữ đang cạn dần, thị trường chưa có dấu hiệu phục hồi hoặc đang phục hồi rất chậm… Bối cảnh dịch bệnh cùng thời gian phong tỏa kéo dài đã khiến cho tình hình đăng ký doanh nghiệp trong tháng 9 và 9 tháng đầu năm 2021 có sự sụt giảm “nghiêm trọng” so với những năm trước.

         Tính chung 9 tháng, số doanh nghiệp thành lập mới là 85.483 doanh nghiệp, giảm 13,6% so với cùng kỳ năm 2020 và là số doanh nghiệp gia nhập thị trường thấp nhất trong giai đoạn 9 tháng đầu năm kể từ năm 2017. Số vốn đăng ký thành lập trong 9 tháng đầu năm 2021 đạt 1.195.801 tỷ đồng, giảm 16,3% so với cùng kỳ năm 2020. Tính chung 9 tháng, số doanh nghiệp quay trở lại hoạt động là 32.347 doanh nghiệp, giảm 6,6% so với cùng kỳ năm 2020; số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường tiếp tục có sự gia tăng, với 90.291 doanh nghiệp, tăng 15,3% so với cùng kỳ năm 2020; trong đó, có 45.091 doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh, chiếm 49,9% tổng số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường.

         Về một số lĩnh vực xã hội như việc làm, sinh kế, đời sống người dân, người lao động bị ảnh hưởng nặng nề, nhất là tại khu vực thành thị. Việc triển khai chính sách hỗ trợ người dân vẫn gặp nhiều khó khăn do số người được hỗ trợ lớn, trong khi công tác triển khai có nơi, có lúc còn lúng túng. Các lĩnh vực văn hóa, xã hội tiếp tục được quan tâm. Công tác phòng, chống, kiểm soát dịch bệnh, điều trị bệnh nhân được thực hiện quyết liệt; tăng cường tìm kiếm, kêu gọi tài trợ, mua và triển khai tiêm vắc-xin. An toàn, an ninh, an dân, quốc phòng được giữ vững; hoạt động đối ngoại được đẩy mạnh, đi vào thực chất.

         Chỉ đạo các địa phương triển khai quyết liệt, kịp thời các chính sách hỗ trợ người dân bị ảnh hưởng theo Nghị quyết số 68/NQ-CP, Quyết định số 23/2021/QĐ-TTg. Nhìn chung, trong bối cảnh đại dịch COVID-19 diễn biến phức tạp song an sinh xã hội vẫn được bảo đảm, đời sống nhân dân vẫn được giữ ổn định. Tính đến ngày 21/9/2021, tổng kinh phí từ nguồn ngân sách Trung ương đã hỗ trợ là gần 13,8 nghìn tỷ đồng cho gần 17,6 triệu đối tượng, trong đó có 11,4 nghìn tỷ đồng được chi cho 23 tỉnh, thành phố chịu ảnh hưởng nhiều do dịch bệnh; xuất cấp 136.349,6 tấn gạo từ nguồn dự trữ quốc gia cho hơn 2,4 triệu hộ gia đình với gần 9,1 triệu nhân khẩu gặp khó khăn do dịch trên địa bàn 30 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

         Công tác an sinh xã hội định kỳ và công tác giảm nghèo bền vững tiếp tục được quan tâm, chỉ đạo và triển khai thực hiện ngay cả trong điều kiện dịch bệnh, các địa phương đã thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ, chăm lo cho hộ nghèo như hỗ trợ các hộ vay vốn sản xuất, kinh doanh… Trong 9 tháng năm 2021, tổng trị giá tiền và quà hỗ trợ cho các đối tượng là 10.434,1 tỷ đồng, trong đó, hỗ trợ cho các đối tượng người có công, thân nhân người có công là 4.014,9 tỷ đồng, hỗ trợ cho hộ nghèo, hộ cận nghèo là 1.624 tỷ đồng; hỗ trợ cứu đói các đối tượng bảo trợ xã hội và đối tượng khác là 2.349,1 tỷ đồng; hỗ trợ người dân do tình hình bão lũ, hạn hán, xâm nhập mặn… là 2.446,1 tỷ đồng. Tỷ lệ hộ nghèo tuy còn ở mức thấp nhưng chủ yếu là đối tượng hộ nghèo thuộc chính sách bảo trợ xã hội, không có khả năng thoát nghèo. Mức trợ cấp xã hội tuy đã được nâng lên theo Nghị định số 20/2021/NĐ-CP nhưng vẫn còn thấp so với mức sống tối thiểu của người dân. Dịch COVID-19 đã ảnh hưởng lớn đến đời sống người  ân nói chung, người nghèo, đối tượng bảo trợ xã hội nói riêng. Tiếp tục triển khai các chương trình, đề án, chính sách trợ giúp xã hội; nhất là chính sách hỗ trợ, chăm lo đời sống người cao tuổi, người khuyết tật; trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt năm 2021.

         Trước những diễn biến của đợt bùng phát dịch COVID-19 lần thứ 4 tại Việt Nam, một số tổ chức quốc tế đã điều chỉnh mức dự báo tăng trưởng kinh tế Việt Nam năm 2021 thấp hơn so với những mức dự báo trước đó. Tăng trưởng kinh tế Việt Nam những tháng cuối năm vẫn phụ thuộc lớn vào thời điểm kiểm soát dịch bệnh. Tốc độ tăng trưởng GDP sẽ phụ thuộc vào thời điểm dịch bệnh có thể được khống chế, đặc biệt là tại các thành phố lớn Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương kinh tế bắt đầu sản xuất trở lại hồi phục trong quý IV/2021 hoặc trong tình huống xấu hơn. Trong thời gian tới, các cấp, các ngành, các địa phương không được lơ là, chủ quan, cần tiếp tục đề cao trách nhiệm, bám sát tình hình, chủ động, tiếp tục tập trung triển khai thực hiện nghiêm túc, hiệu quả các giải pháp đã đề ra. Trong bối cảnh nhiều tỉnh, thành phố đang xây dựng lộ trình để sớm quay trở lại trạng thái bình thường mới.

Ảnh minh họa: Người dân thu hoạch tôm trên địa bàn tỉnh Cà Mau

         Trong bối cảnh dịch COVID-19 vẫn còn diễn biến phức tạp, tuy nhiên bức tranh kinh tế - xã hội Việt Nam 9 tháng năm 2021 vẫn duy trì được mức tăng trưởng dương và đạt được một số kết quả tích cực trên các lĩnh vực là do sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự chỉ đạo, điều hành kịp thời, quyết liệt, sát sao của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và nỗ lực của các cấp, các ngành, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân cả nước. Với quyết tâm vượt mọi khó khăn, nêu cao tinh thần tự lực, tự cường, huy động sức mạnh đại đoàn kết dân tộc, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người dân tận dụng cơ hội thực hiện thắng lợi mục tiêu khôi phục và phát triển kinh tế xã hội, đảm bảo an ninh, trật tự an toàn xã hội trong điều kiện thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch COVID-19, phấn đấu hoàn thành mức cao nhất các mục tiêu, chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội năm 2021.

 

                                                                                                                        BAN BIÊN TẬP(Cg)