Tỉnh Cà Mau ở cực nam đất nước, là địa phương có tiềm năng to lớn về phát triển du lịch, đặc biệt là du lịch nông nghiệp. Diện tích tự nhiên gần 5.300 km2, đất nông nghiệp chiếm khoảng 65%, đất lâm nghiệp chiếm 23%. Dân số trên 1,2 triệu người, khoảng 80% hộ dân sống bằng nghề sản xuất nông nghiệp. Cà Mau có 03 mặt giáp biển, chiều dài bờ biển 254 km, chiếm gần 8% chiều dài bờ biển cả nước, vùng biển rộng khoảng 80.000 km2, tiếp giáp với vùng biển các nư­ớc trong khu vực như­: Thái Lan; Malaixia; Inđônêxia; là một trong 04 ngư trường trọng điểm của cả nước; các đảo Hòn Khoai, Hòn Chuối vừa là chốt tiền tiêu, vừa là điểm đến du lịch biển đảo hấp dẫn. Ngoài ra, còn có Vườn quốc gia Mũi Cà Mau và Vườn quốc gia U Minh Hạ đã được UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới, tiêu biểu cho hệ sinh thái mặn, hệ sinh thái ngọt...

     Vùng đất Cà Mau hội tụ nhiều đặc điểm để phát triển du lịch sinh thái như rừng, biển, đảo cảnh quan thiên nhiên, đồng thời là vùng đất giàu truyền thống lịch sử cách mạng, nhiều phong tục tập quán đặc trưng và lễ hội truyền thống dân gian đặc sắc... đây chính là nguồn tài nguyên du lịch, nhân văn, có lợi thế để phát triển du lịch bền vững.

     Cùng với đó, Cà Mau nằm trong hành lang phát triển kinh tế phía Nam của chương trình hợp tác phát triển tiểu vùng Mêkông mở rộng, có nhiều điều kiện thuận lợi trong giao lưu phát triển kinh tế với các nước Đông Nam Á, do vậy hợp tác và hội nhập là chiến lược phát triển rất quan trọng đối với du lịch Cà Mau. Trong xu thế hội nhập và toàn cầu hóa nền kinh tế, du lịch Cà Mau đã và đang từng ngày vươn xa hơn để giới thiệu du khách qua những bức tranh hài hòa, sinh động của thiên nhiên, những tiềm năng độc đáo của rừng và biển. 

Ảnh: Hạ tầng Cà Mau từng bước đầu tư, tạo điều kiện thúc đấy phát triển du lịch (nguồn Báo Cà Mau)

     Đặc điểm dân cư Cà Mau vốn quen sống với nghề nông nghiệp, thủy sản; tập quán sinh hoạt, lễ hội văn hóa, tín ngưỡng gắn liền với nông nghiệp, gắn liền với cuộc mưu sinh với rừng, với biển, sống thân thiện với môi trường thiên nhiên và tập quán sản xuất dân gian truyền thống. Vì vậy, phát triển du lịch nông nghiệp là phù hợp điều kiện tự nhiên, xã hội của vùng đất Cà Mau, phù hợp xu thế phát triển chung của du lịch thế giới và đáp ứng nhu cầu hiện nay của du khách trong và ngoài nước về không gian du lịch hài hòa, sinh động, gần gũi với con người với những trải nghiệm bản sắc văn hóa địa phương. Đặc biệt, Quy hoạch tổng thể phát triển Khu du lịch quốc gia Mũi Cà Mau vừa qua đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt là tiền đề quan trọng để du lịch Cà Mau khởi sắc trong thời gian tới.

     Nhận thức rõ vai trò quan trọng của du lịch đối với sự phát triển của tỉnh, nhất là du lịch nông nghiệp, biến những tiềm năng và lợi thế trên trở thành những sản phẩm du lịch độc đáo, riêng có của Cà Mau, Tỉnh ủy, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Cà Mau luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo phát triển du lịch trên địa bàn tỉnh gắn với nông nghiệp bền vững, từng bước theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, thân thiện với môi trường. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Cà Mau lần thứ XV nhiệm kỳ 2015 - 2020 xác định: "Đưa du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng và ngày càng chiếm tỷ trọng cao trong cơ cấu kinh tế của tỉnh". Đồng thời, Tỉnh ủy đã ban hành Nghị quyết số 04-NQ/TU, ngày 10 tháng 10 năm 2016 về phát triển du lịch tỉnh Cà Mau đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030.

     Để cụ thể hóa chủ trương trên, thời gian qua tỉnh Cà Mau đã hoàn thành quy hoạch tổng thể phát triển du lịch tỉnh Cà Mau đến năm 2020, định hướng đến năm 2030; kết cấu hạ tầng và cơ sở vật chất phục vụ du lịch từng bước được quan tâm đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi để các thành phần kinh tế đầu tư phát triển du lịch; lượng khách và doanh thu du lịch hàng năm đều tăng. Năm 2017, có 1,2 triệu lượt khách đến tham quan, du lịch, đạt 105% kế hoạch, trong đó có 25 ngàn lượt khách quốc tế; doanh thu ngành du lịch 670 tỷ đồng. Một số loại hình du lịch được hình thành như: Du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng gắn với hệ thống rừng ngập nước và du lịch ngư, nông, lâm nghiệp; hoạt động liên kết, hợp tác phát triển du lịch được triển khai tích cực hơn…

      Tuy nhiên, so với các địa phương giàu tiềm năng du lịch trong cả nước, đã và đang là điểm đến hấp dẫn du khách trong và ngoài nước như: Lâm Đồng, Quảng Ninh, Ninh Bình, Đà Nẵng, Quảng Nam,… thì du lịch Cà Mau vẫn còn khá khiêm tốn trên bản đồ du lịch Việt Nam. Bởi Cà Mau còn nhiều khó khăn về cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật; phát triển du lịch chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế của tỉnh; sản phẩm du lịch chưa phong phú, đa dạng; chưa có những dự án đầu tư phát triển du lịch mang tính động lực; số lượng khách và thời gian lưu trú còn ít. Xã hội hóa hoạt động du lịch chưa nhiều, sức cạnh tranh của doanh nghiệp du lịch chưa mạnh. Nguồn nhân lực phục vụ du lịch nhìn chung chưa đáp ứng yêu cầu ngày càng cao đối với sự phát triển, đối với du lịch nông nghiệp lại càng hạn chế.

     Từ thực tế trên, để phát triển du lịch nông nghiệp tỉnh Cà Mau theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, thân thiện với môi trường; từng bước khẳng định thương hiệu, nâng cao năng lực cạnh tranh, góp phần thúc đẩy ngành du lịch địa phương phát triển mạnh mẽ, phấn đấu đến năm 2020 đón 1,7 triệu lượt khách, trong đó có 50 ngàn lượt khách quốc tế; doanh thu từ du lịch đạt khoảng 2.600 tỷ đồng; tạo việc làm trên 26.000 lao động trong lĩnh vực du lịch; có 5.800 buồng khách sạn, tỉnh Cà Mau đã và đang tập trung thực hiện một số giải pháp trọng tâm phát triển du lịch như sau:

     - Khai thác tốt tiềm năng, lợi thế của tỉnh để phát triển du lịch nông nghiệp nhanh, bền vững, có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với Chiến lược tổng thể phát triển du lịch của Việt Nam và quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, gắn với nông nghiệp bền vững. Xác định đúng tiềm năng về tài nguyên thiên nhiên, về bản sắc văn hóa và yếu tố nhân văn là nền tảng để phát triển nông nghiệp bền vững, từ đó xây dựng những chỉ số thành phần, những dự án để cụ thể hóa thành những sản phẩm du lịch đặc thù, chuyên biệt, có sức hấp dẫn cao, thu hút các nhà đầu tư như: du lịch biển, đảo; du lịch khám phá, trải nghiệm các hệ sinh thái; du lịch làng nghề; du lịch ẩm thực…

     - Tuân thủ nguyên tắc bảo đảm hài hòa giữa kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, đặc biệt là bảo đảm sinh kế cho người dân sống dưới tán rừng; bảo vệ môi trường sinh thái, bảo đảm quốc phòng, an ninh, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc… Xây dựng du lịch Cà Mau trở thành điểm đến hấp dẫn, có uy tín và sức cạnh tranh cao, gắn với nông nghiệp bền vững; xây dựng một số sản phẩm, loại hình du lịch của tỉnh đạt thương hiệu du lịch quốc gia.

      - Xác định lộ trình và giải pháp phù hợp, trong đó coi trọng yếu tố con người. Cùng với yêu cầu về chất lượng nguồn nhân lực hoạt động dịch vụ du lịch, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao để hoạch định chính sách, sáng tạo ra những giá trị mới, có hàm lượng khoa học trong từng sản phẩm và có giá trị gia tăng cao; là nguồn nhân lực biết khơi dây tiềm năng và biến chúng trở nên những sản phẩm du lịch có sức sống, đó cũng chính là yếu tố cốt lõi của du lịch bền vững, nhất là trong du lịch nông nghiệp đối với Cà Mau nói riêng, của cả nước ta nói chung. 

     - Khơi dậy, huy động cao độ các nguồn lực xã hội tham gia đầu tư phát triển du lịch. Đẩy mạnh cải cách hành chính, nhất là thủ tục hành chính, tạo môi trường đầu tư hấp dẫn, thông thoáng và thực hiện đầy đủ các chính sách khuyến khích phát triển kinh doanh, dịch vụ liên quan đến du lịch để các thành phần kinh tế tham gia đầu tư phát triển du lịch. Kêu gọi đầu tư và đầu tư mới các khu, điểm du lịch: Khu du lịch sinh thái Vườn Quốc U Minh Hạ; Khu du lịch Quốc gia Mũi Cà Mau; điểm du lịch sinh thái Đầm Thị Tường; điểm du lịch Sông Trẹm; điểm du lịch sinh thái cụm đảo Hòn Khoai... Lựa chọn, mời gọi nhà đầu tư có tiềm lực và thương hiệu mạnh làm nhà đầu tư chiến lược; hình thành chuỗi giá trị ngành du lịch theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp như: Khách sạn, nhà hàng, nghỉ dưỡng, mua sắm, khu vui chơi giải trí,... gắn với phát triển nông nghiệp bền vững theo đặc điểm tình hình của từng khu, điểm du lịch.

  - Tổ chức khảo sát, đánh giá chất lượng sản phẩm du lịch; hình thành một số sản phẩm du lịch mang tính đặc trưng của Cà Mau; huy động nhiều nguồn lực đầu tư nâng cao chất lượng và đa dạng hóa sản phẩm du lịch theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, có trọng tâm, trọng điểm gắn với nông nghiệp bền vững. Ứng dụng khoa học công nghệ trong phát triển nông nghiệp công nghệ cao hướng đến phục vụ du lịch; phát triển ứng dụng công nghệ thông tin trong xây dựng sản phẩm, quảng bá du lịch theo mô hình du lịch thông minh. Chú trọng xây dựng thương hiệu, tạo sự lan tỏa, khả năng cạnh tranh trong và ngoài nước. Xây dựng Khu du lịch quốc gia Mũi Cà Mau thành thương hiệu du lịch vùng đồng bằng sông Cửu Long.

      - Đẩy mạnh xúc tiến, tuyên truyền, quảng bá du lịch với nhiều hình thức phong phú, đa dạng trên các phương tiện truyền thông trong và ngoài nước; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong việc quảng bá và phát triển du lịch thông qua việc thiết lập cơ sở dữ liệu về tuyến, điểm du lịch, di tích lịch sử văn hóa, danh lam thắng cảnh, cơ sở lưu trú, sản phẩm du lịch, hệ thống giao thông,... nhằm giới thiệu, quảng bá hình ảnh về vùng đất, văn hóa và con người Cà Mau, về tiềm năng, thế mạnh du lịch của tỉnh. 

     Để phát triển du lịch nông nghiệp các địa phương, cùng với sự nỗ lực của  ngành, sự phối hợp, hợp tác trong ngành du lịch của tỉnh, giữa các tỉnh với nhau, luôn cần sự quan tâm chỉ đạo kịp thời của Trung ương. Nhân Hội thảo khoa học này, tỉnh Cà Mau kiến nghị một số nội dung về cơ chế, chính sách như sau:

       - Đề nghị Trung ương tiếp tục nghiên cứu ban hành các cơ chế, chính sách để huy động tối đa các nguồn lực đầu tư phát triển du lịch; trong đó nguồn vốn ngân sách nhà nước ưu tiên phát triển kết cấu hạ tầng các khu, điểm du lịch trọng điểm, tạo điều kiện thu hút các dự án đầu tư. Đẩy mạnh xã hội hóa và các nguồn vốn huy động hợp pháp khác để đầu tư phát triển hạ tầng du lịch. Đặc biệt là cơ chế, chính sách ưu đãi đầu tư vào phát triển du lịch nông nghiệp (về giao đất, cho thuê đất, hỗ trợ hạ tầng kỹ thuật, nguồn vốn ưu đãi, cung ứng và đào tạo nguồn nhân lực…) nhằm thu hút đầu tư của doanh nghiệp trong và ngoài nước.

       - Xây dựng chính sách ưu đãi đầu tư đặc biệt đối với các sản phẩm du lịch mới, nhất là ở những địa bàn còn nhiều khó khăn về điều kiện hạ tầng nhưng có tiềm năng lớn để phát triển sản phẩm du lịch nông nghiệp; ưu đãi đầu tư vào những vùng sâu, vùng xa nhưng có tiềm năng phát triển, đảm bảo vừa nâng cao thu nhập cho cộng đồng vừa góp phần bảo vệ tài nguyên môi trường, đặc biệt đầu tư vào khai thác văn hóa bản địa cho phát triển sản phẩm du lịch cộng đồng, du lịch biển đảo, du lịch nông nghiệp và làng nghề truyền thống.

     - Khuyến khích hợp tác, liên kết, chia sẻ tài nguyên, kinh nghiệm, nguồn lực giữa các tỉnh thành vùng kinh tế trọng điểm đồng bằng sông Cửu Long, Tây nguyên, Đông Nam bộ, đồng bằng sông Hồng và các tỉnh thành trọng điểm du lịch; tăng cường mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế…

Ảnh: Du lịch cộng đồng tại Cà Mau  (nguồn Báo Cà Mau)

     Với mục tiêu phát triển du lịch nông nghiệp tỉnh Cà Mau theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, thân thiện với môi trường; từng bước khẳng định thương hiệu và khả năng cạnh tranh, Hội thảo khoa học với chủ đề “Phát triển du lịch gắn với nông nghiệp bền vững: Thực trạng và giải pháp” hôm nay là cơ hội để Cà Mau chia sẻ đồng thời nghiên cứu kinh nghiệm hay, cách làm tốt của các địa phương bạn trong phát triển du lịch bền vững, để góp phần cho du lịch Cà Mau ngày càng khởi sắc, là điểm đến hấp dẫn, thân thiện đối với du khách gần xa. 

BAN BIÊN TẬP